Yalnızca ses ya da yalnızca görüntü içeren kayıtlı medya içeriklerinin, bu içeriğe erişemeyen kullanıcılar için eşdeğer bir alternatifi olmalıdır: ses kayıtları için metin dökümü, sessiz videolar için metin açıklaması veya sesli anlatım.
Kısaca
Önceden kaydedilmiş ve yalnızca ses içeren bir medyanın, örneğin bir podcast'in, içeriğini eksiksiz aktaran bir metin dökümü olmalıdır. Yalnızca görüntü içeren bir medyanın, örneğin sessiz bir videonun veya animasyonun ise, ekranda olanları anlatan bir metin açıklaması ya da sesli anlatımı olmalıdır.
Amaç, sesi duyamayan kullanıcının ses kaydının, görüntüyü göremeyen kullanıcının da videonun içeriğine aynı şekilde ulaşabilmesidir. Medya, sayfadaki bir metnin alternatifi olarak sunulmuşsa ve bu açıkça belirtilmişse kriterin istisnası sayılır.
Neleri kapsar?
Yalnızca ses içeren kayıtlar: Podcast'ler, ses kayıtları, konuşma ve röportaj kayıtları, sesli duyurular.
Yalnızca görüntü içeren kayıtlar: Sessiz videolar, animasyonlar, ekran kayıtları ve adım adım işlem gösteren görüntüler.
Kapsam dışı olanlar: Hem ses hem görüntü içeren videolar sonraki kriterlerin (altyazı ve sesli betimleme) konusudur. Canlı yayınlar da bu kriterin kapsamında değildir; bu kriter yalnızca önceden kaydedilmiş içerikleri kapsar.
Kimleri etkiler?
Yalnızca ses içeren kayıtlar, işitme engelli kullanıcılar için metin dökümü olmadan tamamen erişilemezdir. Yalnızca görüntü içeren videolar ise görme engelli kullanıcılar için açıklama olmadan hiçbir anlam taşımaz. Metin dökümleri ayrıca hem görme hem işitme engeli olan ve içeriği braille ekranla okuyan kullanıcılar, sesli içeriği dinleyemeyecek bir ortamda bulunanlar ve bilgiyi okuyarak daha iyi anlayanlar için de önemlidir.
Kontrol listesinde
Bu kriter, Bakanlığın A Seviyesi Kontrol Listesi'nde 17–20 numaralı soruları kapsar. Yönlendirme soruları sayfada ilgili içerik olup olmadığını belirler; yoksa liste sizi sonraki soruya geçirir. Aşağıdaki açıklamalar sorulardan alıntı değil, özetidir. Soruların tam metni için resmî listeye bakın.
BK 2 kapsamındaki sorular
Soru
Türü
Ne kontrol eder?
17
Yönlendirme
Sayfada yalnızca ses içeren kayıtlı medya var mı?
18
★ Zorunlu
Ses kaydının içeriğini ve anlamını eksiksiz aktaran bir metin dökümü sunulmuş mu?
19
Yönlendirme
Sayfada yalnızca görüntü içeren kayıtlı medya var mı?
20
★ Zorunlu
Sessiz videonun amacını ve görüntüdeki önemli olayları anlatan bir metin açıklaması veya sesli anlatım sunulmuş mu?
Metin dökümü ayrı bir sayfada olmak zorunda değildir. details öğesiyle aynı sayfada, kullanıcı istediğinde açılan bir bölüm olarak da sunulabilir. Metin dökümü konuşmacıları ve önemli sesleri de belirtmelidir.
Metin dökümü
Sunucu: Bu bölümde genelgenin ilk yılını konuşuyoruz.
Konuk: Kamu tarafında en büyük değişiklik...
[Arka planda telefon çalıyor]
3. Sessiz video veya animasyon
Videoda gösterilen adımlar, videonun yanında metin olarak da anlatılmalıdır.
Medya, sayfadaki bir metnin sesli veya görüntülü bir sürümüyse ek bir alternatif gerekmez. Ancak bunun açıkça belirtilmesi gerekir.
Hatalı
Doğru
Aşağıdaki kayıt, bu sayfadaki duyuru metninin
sesli okunuşudur.
Mobil için kod örnekleri
iOS (SwiftUI)
// Ses kaydı ve açılabilir metin dökümü
VStack(alignment: .leading) {
SesOynatici(kayit: bolum12) // Kendi oynatıcı bileşeniniz
.accessibilityLabel("Bölüm 12: Genelge sonrası ilk yıl")
DisclosureGroup("Metin dökümü") {
Text(bolum12.metinDokumu)
}
}
// Sessiz video ve metin açıklaması
VStack(alignment: .leading) {
VideoPlayer(player: oynatici)
.accessibilityLabel("Sessiz video: Şifre sıfırlama adımları")
Text(videoAciklamasi)
}
Android (Jetpack Compose)
// Ses kaydı ve açılabilir metin dökümü
var dokumAcik by remember { mutableStateOf(false) }
Column {
SesOynatici(
kayit = bolum12,
modifier = Modifier.semantics {
contentDescription = "Bölüm 12: Genelge sonrası ilk yıl"
}
)
TextButton(onClick = { dokumAcik = !dokumAcik }) {
Text(if (dokumAcik) "Metin dökümünü gizle" else "Metin dökümünü göster")
}
if (dokumAcik) {
Text(bolum12.metinDokumu)
}
}
// Sessiz video ve metin açıklaması
Column {
VideoOynatici( // Kendi video bileşeniniz
modifier = Modifier.semantics {
contentDescription = "Sessiz video: Şifre sıfırlama adımları"
}
)
Text(videoAciklamasi)
}
Nasıl test edilir?
Medyaları listeleyin: Sayfadaki tüm ses ve video içeriklerini bulun ve her birinin yalnızca ses, yalnızca görüntü veya ikisini birden içerip içermediğini belirleyin. Otomatik araçlar bu ayrımı yapamaz.
Sesi kapatın: Bir ses kaydını dinlemeden, yalnızca metin dökümünü okuyarak içeriği eksiksiz anlayabiliyor musunuz?
Gözünüzü kapatın: Sessiz bir videoyu izlemeden, yalnızca metin açıklamasını veya sesli anlatımı kullanarak videoda ne olduğunu anlayabiliyor musunuz?
Ekran okuyucuyla kontrol edin: Metin dökümüne veya açıklamaya ekran okuyucuyla kolayca ulaşılabiliyor mu? Oynatıcının ve bağlantının ne olduğu anlaşılıyor mu?
Sık yapılan hatalar
Özet yerine tam metin vermemek: Bir saatlik kaydın üç cümlelik özeti metin dökümü değildir. Döküm, içeriğin tamamını aktarmalıdır.
Konuşmacıları belirtmemek: Birden fazla kişinin konuştuğu kayıtlarda kimin ne söylediği dökümde açıkça yazılmalıdır.
Önemli sesleri atlamak: İçeriği anlamak için gerekli olan alkış, gülme veya alarm gibi sesler de dökümde yer almalıdır.
Dökümü bulunması zor bir yere koymak: Metin dökümü, medyanın hemen yanında ya da ona açıkça bağlanmış olmalıdır.
Sessiz videoyu dekoratif saymak: Bir işlemi adım adım gösteren sessiz bir video bilgi taşır ve açıklama gerektirir.
Otomatik dökümü kontrol etmeden yayınlamak: Yapay zekâ ile üretilen metin dökümleri, özellikle özel isim ve terimlerde hatalı olabilir; yayından önce gözden geçirilmelidir.
Kontrol listesi sürümü: V2.2.30.01 (2026). Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı metin için Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın resmî kontrol listesini esas alın.
Sitenizde bu kriter nasıl görünüyor?
Ücretsiz tarama, bu kriterdeki sorunları ve diğerlerini Bakanlığın A Seviyesi Kontrol Listesi esas alınarak listeler.
